BuildingThinking Classrooms (BTC)

Ik ben voortdurend bezig met het verbeteren van mijn onderwijs. Dit doe ik op verschillende, eerder genoemde manieren, zoals bij Abdallah. De afgelopen twee jaar ben ik daarnaast binnen de sectie intensief actief geweest met name samen met Serge en Jelle, gericht op het implementeren van BTC in ons onderwijs. Ik zie ons daarbij duidelijk als de trekkers binnen de sectie. Dit is ook terug te zien in de toenemende mate waarin collega’s elementen van BTC in hun lessen toepassen.

Recent heeft Jelle tijdens de tweedaagse studiedagen de hele school enthousiast gemaakt over BTC. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste redenen waarom wij BTC zo waardevol vinden:

• Verhoogde betrokkenheid en actieve deelname: door leerlingen in willekeurige groepen te laten werken aan verticale whiteboards (VNW’s), staan zij letterlijk ‘aan’ en zijn zij continu actief betrokken.
• Verbeterde leerprestaties en dieper begrip: leerlingen denken meer en dieper na over complexe concepten, wat leidt tot beter onderbouwde antwoorden en een dieper begrip van wiskunde.
• Zichtbaar leren en formatief handelen: het leerproces is voor de docent direct zichtbaar. Hierdoor is snel duidelijk welke groepen vastlopen en welke vooruitgang boeken, wat directe en gerichte feedback mogelijk maakt.
• Veilige leeromgeving (fouten als leermoment): het werken op whiteboards verlaagt de drempel om fouten te maken, omdat deze eenvoudig uitwisbaar zijn. dit stimuleert leerlingen om risico’s te nemen en te blijven proberen.
• Verbeterde samenwerking en sociale interactie: leerlingen wisselen ideeën uit, leren van elkaar en communiceren intensief binnen hun groepjes.
• Dynamische en energieke lessen: de werkvormen doorbreken het passief luisteren en stimuleren een actieve, onderzoekende denkhouding.
• Effectieve activering van voorkennis: startvragen zorgen ervoor dat eerdere leerstof wordt opgehaald en direct toepasbaar is bij nieuwe opdrachten.

In het nieuwe gebouw zijn we nog zoekende naar hoe we BTC kunnen voortzetten, met name door het ontbreken van voldoende whiteboards. Ook hierin zie ik voor mijzelf een rol als aanjager; ik heb inmiddels meerdere alternatieve voorstellen aangedragen om deze werkwijze toch te kunnen blijven inzetten.

Pepijn: Niels draagt actief bij aan de (wiskunde)onderwijsontwikkeling van de Berg. Het gebruiken van Building Thinking Classroom (BTC) gebeurt binnen zijn lessen en de wiskundecollega’s kunnen gebruik maken van zijn ervaring. Deze ervaring deelt hij bij het vakgroep overleg of op andere momenten.

Edwin: Hij heeft daarbij ook nog de ruimte en vertrouwen om met vernieuwende didactiek (BTC) aan de slag te gaan en daarop te reflecteren met de sectie.

Serge: Niels is een hardwerkende docent. Hij denkt veel mee over de invoering van BTC en evalueert o.a. met mij hoe en wat hij heeft gedaan. En ook wat hem opvalt bij het btc-en. Deze evaluatie past hij toe in zijn nieuwe btc-les. 

Versnellers

Enkele jaren geleden ben ik samen met Heleen en Edwin gestart met het opzetten van een 4 havo wiskunde A-versnellersgroep, met als doel leerlingen al in het vierde leerjaar examen wiskunde A te laten doen. Mijn rol binnen dit traject bestond voornamelijk uit het selecteren van geschikte leerlingen, aangezien ik lesgeef aan de meeste 3 havo klassen en vrijwel alle leerlingen uit deze jaarlaag ken of eerder les heb gegeven.

Daarnaast had ik een belangrijke rol in het informeren van leerlingen en ouders over het traject en de bijbehorende verwachtingen. In het eerste jaar heb ik de leerlingen ook zelf lesgegeven en begeleid bij de 4 havo stof, waarna zij voor de 5 havo stof verder gingen bij (toen nog) Reinier. Dit eerste jaar was zeer succesvol: slechts één leerling is voortijdig gestopt en alle overige leerlingen hebben het examen met goed resultaat gehaald.

In de jaren daarna heeft de school ruimte gecreëerd voor een aparte versnellersklas, die volledig door Edwin werd verzorgd. Mijn rol bleef daarbij gericht op de selectie van leerlingen en de voorlichting aan leerlingen en ouders. Door een wisseling van methode (KERN in 4 havo) hebben we er dit schooljaar voor gekozen dit traject tijdelijk niet aan te bieden. We zijn momenteel in overleg over hoe we dit in de toekomst weer op een passende manier kunnen oppakken en voortzetten.

Edwin:

• Niet alleen het programma, maar ook de leerlingen kent Niels van haver tot gort. Dat is essentieel gebleken bij het samenstellen van de versnellersgroep en het herkennen van leerlingen met lage cijfers in de wiskunde-B groep.
• De eerste keer dat we het versnellersprogramma hebben gedaan was het nog niet zo goed geregeld. Niels heeft toen de versnellers lesgegeven en met ze de hiaten weggewerkt wat heeft geleid tot de meest succesvolle groep versnellers tot nu toe.

Pepijn: Juist daarom is Niels al eerder bezig geweest met leerlingen die wiskunde A versneld konden afronden en staat hij ook altijd open voor het extra begeleiden van leerlingen die moeite hebben met de stof. 

Aanpassing leerlijnen

In mijn 1 havo klas merk ik dat, door de keuze van een vmbo/havo boek, de leerlijnen van het gebruikte lesboek afwijken van de doorlopende 1h/v-leerlijnen. Omdat ik goed op de hoogte ben van wat er in 2 havo en latere leerjaren van leerlingen wordt verwacht, zie ik het risico dat deze klas een achterstand oploopt. Daarom stem ik mijn onderwijs hier bewust op af. Concreet betekent dit dat ik aanvullende leerstof toevoeg aan het programma. Ik ontwikkel hiervoor extra uitleg en opdrachten, die ik bundel en beschikbaar stel voor de leerlingen. Door het onderwijs bij te stellen naar de benodigde leerlijnen zorg ik ervoor dat alle leerlingen over de vereiste basiskennis beschikken.

Serge: Niels heeft overzicht van wat er in een volgend jaarlaag van leerlingen verlangd worden en maakt extra stof om de aansluiting beter te laten verlopen. Op zijn initiatief stapt 1H volgend jaar over naar een betere aansluitingsdeel. Zodat de leerlingen in 2H een betere stap bij wiskunde kunnen zetten.

Lessenserie wiskunde A/B

Daarnaast heb ik samen met Daniek gewerkt aan het ontwikkelen van een wiskunde A/B-lessenserie voor de derde klassen. Het doel hiervan was om leerlingen te laten ervaren wat het verschil is tussen wiskunde A en B, zodat zij een weloverwogen keuze kunnen maken bij hun profielkeuze. Daniek nam hierbij voornamelijk de rol van ontwikkelaar op zich, terwijl ik hierbij een controlerende rol had. Daarnaast hebben we de lessenserie uitgevoerd in onze klassen. Na reflectie met de hele sectie en tevens feedback van leerlingen concludeerden we dat er nog voldoende ruimte was voor verbetering. Dit traject wil ik komend schooljaar zelfstandig verder oppakken en doorontwikkelen.

Daniek: Verder hebben zowel Niels als ik dezelfde lessenserie over wiskunde A en wiskunde B afgenomen, die ik heb ontwikkeld als onderdeel van mijn afstuderen. Inhoudelijk had Niels een controlerende rol: hetgeen ik ontwikkelde voorzag hij van feedback. Deze feedback kon ik weer verwerken in de lessenserie. Verder hebben we de lessenserie ook geëvalueerd, waarna ik concrete ideeën heb opgedaan voor een eventueel hernieuwde versie van de lessenserie.